Nội dung bài kinh
Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật ở trong vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ sáng sớm Thế Tôn đắp y, ôm bát vào thành Xá-vệ khất thực, có Tôn giả A-nan đi theo sau Thế Tôn.
Khi ấy có hai lão nam nữ là vợ chồng, tuổi đã cao, các căn đã chín, lưng còng như móc câu. Họ đến đầu ngõ hẻm, chỗ đốt phân rác, cùng ngồi chồm hỗm hơ lửa. Thế Tôn thấy hai vợ chồng già này, tuổi đã cao, các căn đã chín, lưng còng như móc câu, giống như hai con hạc già nhìn nhau với tâm dục nhiễm. Thấy rồi, bảo Tôn giả A-nan:
“Ông có thấy hai vợ chồng kia, tuổi đã cao, các căn đã chín, lưng còng như móc câu, cùng ngồi chồm hỗm hơ lửa, giống như hai con hạc già nhìn nhau với tâm dục nhiễm chăng?”
A-nan bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, đúng vậy.”
Phật bảo A-nan:
“Hai vợ chồng già này, vào thời thiếu niên, thân thể tráng kiện, nếu siêng năng tìm cầu tài vật, cũng có thể là gia chủ giàu có nhất trong thành Xá-vệ. Còn nếu họ cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chánh tín xuất gia học đạo, không nhà, tinh cần tu tập, thì cũng có thể chứng được thượng quả đệ nhất A-la-hán. Nếu ở giữa phần hai cuộc đời còn tráng kiện, siêng năng tìm cầu tài vật thì cũng có thể trở thành người giàu thứ hai trong thành Xá-vệ. Nếu họ cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chánh tín xuất gia học đạo, không nhà, cũng có thể chứng được quả A-na-hàm. Nếu ở giữa phần ba trung niên, siêng năng tìm cầu tài vật cũng có thể là người giàu thứ ba trong thành Xá-vệ. Nếu họ cạo bỏ râu tóc mặc áo ca-sa, chánh tín xuất gia học đạo, không nhà, cũng có thể chứng được quả Tư-đà-hàm. Nếu ở phần thứ tư, khi tuổi già, siêng năng tìm cầu tài vật cũng có thể là người giàu thứ tư trong thành Xá-vệ. Nếu họ cạo bỏ râu tóc mặc áo ca-sa, chánh tín xuất gia học đạo, không nhà, cũng có thể chứng được quả Tu-đà-hoàn. Nhưng ngày hôm nay, họ tuổi già, các căn suy yếu, không có tiền của, không có phương tiện, không có khả năng; lại không thể kham năng nếu có tìm kiếm tiền của, cũng không có cách nào để chứng đắc Pháp thượng nhân được.”
Bấy giờ, Thế Tôn liền nói kệ:
Vì không hành phạm hạnh;
Nên niên thiếu không của;
Suy nghĩ việc xa xưa,
Ngủ đất như cung cong.
Không tu hành phạm hạnh;
Niên thiếu không tài sản;
Giống như chim hạc già,
Chờ chết nơi đầm hoang.
Phật nói kinh này xong, Tôn giả A-nan nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ, phụng hành.
Nội dung bài kinh
如是我聞：
一時，佛住舍衛國祇樹給
T 0310a05
孤獨園。
世尊晨朝著衣持鉢，入舍衛城乞
T 0310a06
食，尊者阿難從世尊後。
時，有二老男女，是
T 0310a07
其夫婦，年耆根熟，僂背如鉤，諸里巷頭，燒
T 0310a08
糞掃處，俱蹲向火。
世尊見彼二老夫婦，年
T 0310a09
耆愚老，僂背如鉤，俱蹲向火，猶如老鵠，欲
T 0310a10
心相視。見已，告尊者阿難：「汝見彼夫婦二
T 0310a11
人，年耆愚老，僂背如鉤，俱蹲向火，猶如
T 0310a12
老鵠，欲心相視不？」
阿難白佛：「如是，世尊！」
佛
T 0310a13
告阿難：「此二老夫婦，於年少時盛壯之身，
T 0310a14
勤求財物者，亦可得為舍衛城中第一富
T 0310a15
長者；若復剃除鬚髮，著袈裟衣，正信非家，
T 0310a16
出家學道，精勤修習者，亦可得阿羅漢第一
T 0310a17
上果。於第二分盛壯之身，勤求財物，亦可
T 0310a18
得為舍衛城中第二富者；若復剃除鬚髮，
T 0310a19
著袈裟衣，正信非家，出家學道者，亦可得
T 0310a20
阿那含果證。若於第三分中年之身，勤求財
T 0310a21
物，亦可得為舍衛城中第三富者；若剃鬚
T 0310a22
髮，著袈裟衣，正信非家，出家學道者，亦可
T 0310a23
得為斯陀含果證。彼於今日，年耆根熟，
T 0310a24
無有錢財，無有方便，無所堪能，不復堪
T 0310a25
能，若覓錢財，亦不能得勝過人法。」
T 0310a26
爾時，世尊復說偈言：
T 0310a27
「不行梵行故， 不得年少財，
T 0310a28
思惟古昔事， 眠地如曲弓。
T 0310a29
不修於梵行， 不得年少財，
T 0310b01
猶如老鵠鳥， 守死於空池。」
T 0310b02
佛說此經已，尊者阿難陀聞佛所說，歡喜
T 0310b03
奉行。
T 0310b04