Nội dung bài kinh
Tôi nghe như vầy:
Một thời Tôn giả Tân-đầu-lô ở trong vườn Cù-sư-la, tại Câu-diệm-di. Bấy giờ, có Quốc vương Bà-sa tên Ưu-đà-diên-na, đến chỗ Tôn giả Tân-đầu-lô. Thăm hỏi nhau xong, ngồi lui qua một bên, Quốc vương Bà-sa Ưu-đà-diên-na bạch Tôn giả Tân-đầu-lô:
“Có điều muốn hỏi, Tôn giả có rảnh rỗi để đáp cho không?”
Tôn giả Tân-đầu-lô đáp:
“Này Đại vương, Đại vương cứ hỏi, điều gì biết tôi sẽ đáp.”
Quốc vương Bà-sa Ưu-đà-diên-na hỏi Tôn giả Tân-đầu-lô:
“Nhân gì, duyên gì, mà các Tỳ-kheo tuổi trẻ mới học, xuất gia chưa lâu ở trong Pháp luật này, sống rất an lạc, các căn hòa duyệt, tướng mạo sáng sủa, da dẻ tươi tốt, thích tĩnh, ít động, mặc tình người khác mà sống, tâm như dã thú, kham năng suốt đời tu trì phạm hạnh, thanh tịnh thuần nhất?”
Tôn giả Tân-đầu-lô đáp:
“Như những gì Phật, Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, là bậc Tri giả, Kiến giả, đã dạy các Tỳ-kheo: ‘Tỳ-kheo các ông, nếu gặp người nữ lớn tuổi thì nên coi như mẹ. Gặp người trung niên thì nên coi như chị em. Gặp người non trẻ thì nên coi như con. Vì nguyên nhân này nên các Tỳ-kheo tuổi trẻ xuất gia chưa bao lâu ở trong Pháp luật này sống an lạc, an ổn, các căn hòa duyệt, tướng mạo sáng sủa, da dẻ tươi mát, thích tĩnh, ít động, mặc tình người khác mà sống, tâm như dã thú, kham năng suốt đời tu trì phạm hạnh, thanh tịnh thuần nhất.”
Quốc vương Bà-sa Ưu-đà-diên-na hỏi Tôn giả Tân-đầu-lô:
“Hiện tại người thế gian, tâm tham cầu, dù có gặp người lớn tuổi coi như mẹ, trung niên coi như chị, non trẻ coi như con. Nhưng lúc đó tâm họ cũng theo sự thiêu đốt của tham dục, sân nhuế, ngu si mà khởi lên. Còn có nhân duyên nào đặc biệt hơn không?”
Tôn giả Tân-đầu-lô nói với quốc vương Bà-sa Ưu-đà-diên-na:
“Còn có nhân duyên khác nữa. Như Thế Tôn Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, là bậc Tri giả, Kiến giả, đã dạy các Tỳ-kheo: ‘Thân này từ chân đến đỉnh đầu, bộ xương được trét bởi thịt, được che đậy bởi một lớp da mỏng, trong đó chứa dẫy đầy những thứ bất tịnh. Quán sát tất cả: tóc, lông, móng, răng, bụi dơ, nước dãi, da, thịt, xương trắng, gân, mạch, tim, gan, phổi, lá lách, thận, ruột, dạ dày, ruột non, ruột già, bào, nước mắt, mồ hôi, nước mũi, nước bọt, mỡ, tủy, đàm âm, mủ, máu, dịch não, phẩn, nước tiểu.’ Này Đại vương, vì nhân này, duyên này, nên các Tỳ-kheo tuổi trẻ xuất gia chưa bao lâu ở trong Pháp luật này, vẫn sống an lạc, an ổn
… cho đến
thanh tịnh tràn đầy thuần nhất.”
Quốc vương Bà-sa Ưu-đà-diên-na hỏi Tôn giả Tân-đầu-lô:
“Tâm người hay phiêu nhanh. Nếu quán bất tịnh, có khi sẽ theo tưởng tịnh mà hiện. Vậy còn có nhân duyên nào khiến cho Tỳ-kheo tuổi trẻ xuất gia chưa bao lâu trong Pháp luật này, sống an lạc, an ổn
… cho đến
thanh tịnh tràn đầy thuần nhất không?”
Tôn giả Tân-đầu-lô đáp:
“Còn có nhân duyên khác nữa. Như Thế Tôn Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, là bậc Tri giả, Kiến giả, đã dạy các Tỳ-kheo: ‘Các ông nên giữ gìn các căn môn, khéo thu nhiếp tâm mình. Nếu mắt thấy sắc, chớ nắm bắt sắc tướng, chớ nắm bắt hình tướng tốt đẹp, mà tăng thêm sự chấp giữ. Nếu đối với mắt mà không an trụ với sự thúc liễm, những pháp ác bất thiện tham ưu thế gian sẽ lọt vào tâm mình. Cho nên các ông phải giữ gìn luật nghi của mắt. Đối tai và âm thanh, mũi và mùi, lưỡi và vị, thân và xúc, ý và pháp cũng lại như vậy,
… cho đến
giữ gìn luật nghi của ý.”
Bấy giờ quốc vương Bà-sa, Ưu-đà-diên-na hỏi Tôn giả Tân-đầu-lô:
“Lành thay! Khéo nói Pháp,… cho đến giữ gìn luật nghi các căn. Bạch Tôn giả Tân-đầu-lô, tôi cũng như vậy, có khi không giữ gìn thân, không giữ gìn luật nghi các căn, khi vào cung không nhất niệm, thì tâm mình sanh ra tham dục hừng hực, ngu si thiêu đốt. Ngay khi đóng cửa phòng ở một mình, ba độc cũng lại thiêu đốt tâm mình, huống lại là ở trong cung. Lại có lúc tôi khéo nhiếp hộ được các căn, nhiếp hộ được thân mình, chuyên tâm nhất niệm, thì khi vào trong cung, tham dục, nhuế, si không còn dấy khởi thiêu đốt tâm mình; khi ở trong cung nội còn không bị thiêu đốt thân tâm, huống chi là khi ở một mình. Vì vậy cho nên do nhân này, do duyên này hay khiến cho Tỳ-kheo tuổi trẻ xuất gia chưa bao lâu trong Pháp luật này sống an lạc, an ổn,… cho đến thanh tịnh tràn đầy thuần nhất.”
Sau khi quốc vương Bà-sa, Ưu-đà-diên-na nghe những gì Tôn giả nói, hoan hỷ, tùy hỷ từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.
Nội dung bài kinh
如是我聞：
一時，尊者賓頭盧住拘
T 0311a04
睒彌國瞿師羅園。
時，有婆蹉國王，名優陀
T 0311a05
延那，詣尊者賓頭盧所，共相問訊；問訊已，
T 0311a06
退坐一面。婆蹉王優陀延那白尊者賓頭盧
T 0311a07
言：「欲有所問，寧有閑睱見答已不？」
尊者
T 0311a08
賓頭盧答言：「大王！大王且問，知者當答。」
婆
T 0311a09
蹉王優陀延那問尊者賓頭盧：「何因何緣，新
T 0311a10
學年少比丘於此法、律，出家未久，極安樂
T 0311a11
住，諸根欣悅，顏貌清淨，膚色鮮白，樂靜少動，
T 0311a12
任他而活，野獸其心，堪能盡壽，修持梵
T 0311a13
行，純一清淨？」
尊者賓頭盧答言：「如佛所說，
T 0311a14
如來、應、等正覺所知所見，為比丘說：『汝諸
T 0311a15
比丘！若見宿人，當作母想；見中間者，作
T 0311a16
姊妹想；見幼稚者，當作女想。以是因緣，年
T 0311a17
少比丘於此法、律，出家未久，安隱樂住，諸
T 0311a18
根敷悅，顏貌清淨，膚色鮮白，樂靜少動，任他
T 0311a19
而活，野獸其心，堪能盡壽，修持梵行，純一
T 0311a20
清淨。』」
婆蹉王優陀延那語尊者賓頭盧言：
T 0311a21
「今諸世間貪求之心，若見宿人，而作母想；
T 0311a22
見中年者，作姊妹想；見幼稚者，而作女想。
T 0311a23
當於爾時，心亦隨起，貪欲燒燃、瞋恚燒燃、
T 0311a24
愚癡燒燃，要當更有勝因緣不？」
尊者賓
T 0311a25
頭盧語婆蹉王優陀延那：「更有因緣，如世
T 0311a26
尊說，如來、應、等正覺所知所見，為比丘說：
T 0311a27
『此身從足至頂，骨幹肉塗，覆以薄皮，種種
T 0311a28
不淨充滿其中；周遍觀察，髮、毛、爪、齒、塵垢、流
T 0311a29
唌、皮、肉、白骨、筋、脈、心、肝、肺、脾、腎、腸、肚、生藏、
T 0311b01
熟藏、胞、淚、汗、涕、沫、肪、脂、髓、痰、癊、膿、血、腦、
T 0311b02
汁、屎、溺。』大王！此因此緣故，年少比丘於此
T 0311b03
法、律，出家未久，安隱樂住，乃至純一滿淨。」
T 0311b04
婆蹉王優陀延那語尊者賓頭盧：「人心飄
T 0311b05
疾，若觀不淨，隨淨想現。頗更有因緣，令年
T 0311b06
少比丘於此法、律，出家未久，安隱樂住，乃至
T 0311b07
純一滿淨不？」
尊者賓頭盧言：「大王！有因有
T 0311b08
緣，如世尊說，如來、應、等正覺所知所見，告
T 0311b09
諸比丘：『汝等應當守護根門，善攝其心。若
T 0311b10
眼見色時，莫取色相，莫取隨形好，增上執
T 0311b11
持。若於眼根不攝斂住，則世間貪、愛、惡
T 0311b12
不善法則漏其心，是故此等當受持眼律
T 0311b13
儀。耳聲、鼻香、舌味、身觸、意法亦復如是。乃至
T 0311b14
受持意律儀。』」
爾時，婆蹉王優陀延那語尊
T 0311b15
者賓頭盧：「善哉！善說法，乃至受持諸根律儀。
T 0311b16
尊者賓頭盧！我亦如是，有時不守護身，不
T 0311b17
持諸根律儀，不一其念，入於宮中，其心極
T 0311b18
生貪欲熾燃、愚癡燒燃；正使閑房獨處，亦復
T 0311b19
三毒燒燃其心，況復宮中！又我有時善護
T 0311b20
其身，善攝諸根，專一其念，入於宮中，貪欲、
T 0311b21
恚、癡不起燒燃其心，於內宮中尚不燒身，
T 0311b22
亦不燒心，況復閑獨！以是之故，此因此緣，
T 0311b23
能令年少比丘於此法、律，出家未久，安隱樂
T 0311b24
住，乃至純一滿淨。」
時，婆蹉王優陀延那聞尊
T 0311b25
者賓頭盧所說，歡喜隨喜，從坐起去。
T 0311b26