Nội dung bài kinh
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà nơi thành Vương xá.
Bấy giờ có Mục-kiền-liên búi tóc xuất gia, đi đến chỗ Phật, cùng nhau hỏi thăm xong, ngồi qua một bên. Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói với Mục-kiền-liên búi tóc:
“Ông từ đâu đến?”
Mục-liên liền bạch Phật:
“Tôi theo chúng ngoại đạo, Sa-môn, Bà-la-môn Giá-la-ca xuất gia, vừa hội họp ở giảng đường Vị tằng để nghe pháp và từ rừng đó đến đây.”
Phật bảo Mục-kiền-liên tóc búi:
“Ông vì những phước lực gì mà nghe thuyết pháp từ các chúng Sa-môn, Bà-la-môn ngoại đạo Giá-la-ca xuất gia kia?”
Mục-kiền-liên tóc búi bạch:
“Tôi thử nghe phước lợi mà họ luận nghị tranh hơn nhau, nghe phước lợi mà họ phản bác luận nghị nhau.”
Phật bảo Mục-kiền-liên:
“Từ xưa tới nay, các Sa-môn, Bà-la-môn ngoại đạo Giá-la-ca xuất gia, luận nghị tranh hơn nhau, phản bác luận nghị nhau về phước lợi, phá hoại lẫn nhau.”
Mục-kiền-liên tóc búi bạch Phật:
“Cù-đàm vì phước lợi mà nói những pháp gì cho các đệ tử, để cho các đệ tử nói lại cho người khác nghe mà không phỉ báng Như Lai, không thêm, không bớt; nói chân thật, nói đúng pháp, nói đúng theo thuận thứ của pháp, để không một người nào có thể đến so sánh, nạn vấn, chỉ trích?”
Phật bảo Mục-kiền-liên:
“Vì phước lợi quả báo của minh, giải thoát, mà nói lại cho người nghe, thì không phỉ báng Như Lai, không trái đạo lý, nói đúng pháp, đúng thuận thứ của pháp, không ai có thể đến so sánh, nạn vấn, chỉ trích.”
Mục-kiền-liên tóc búi bạch Phật:
“Bạch Cù-đàm, có pháp nào mà các đệ tử tu tập, thường xuyên tu tập, thì sẽ khiến thành tựu viên mãn phước lợi, minh, giải thoát chăng?”
Phật bảo Mục-kiền-liên tóc búi:
“Có bảy giác phần, tu tập và thường xuyên tu tập, thì sẽ khiến thành tựu viên mãn phước lợi, minh, giải thoát.”
Mục-kiền-liên tóc búi bạch Phật:
“Có pháp nào mà tu tập, tu tập nhiều, thì sẽ khiến cho bảy giác phần đầy đủ chăng?”
Phật bảo:
“Có bốn Niệm xứ, tu tập, tu tập nhiều, sẽ khiến bảy giác phần được đầy đủ.”
Mục-kiền-liên tóc búi lại bạch Phật:
“Lại có pháp nào mà tu tập, tu tập nhiều, thì sẽ khiến cho bốn Niệm xứ đầy đủ chăng?”
Phật bảo Mục-kiền-liên tóc búi:
“Có ba diệu hành, tu tập, tu tập nhiều, thì sẽ khiến cho bốn Niệm xứ đầy đủ.”
Mục-kiền-liên bạch Phật:
“Lại có pháp nào mà tu tập, tu tập, thì sẽ khiến cho ba diệu hạnh đầy đủ chăng?”
Phật bảo Mục-kiền-liên:
“Có luật nghi của sáu xúc nhập xứ, tu tập, tu tập nhiều, thì sẽ khiến ba diệu hạnh đầy đủ.”
Mục-kiền-liên tóc búi bạch Phật:
“Thế nào là luật nghi của sáu xúc nhập xứ mà tu tập, tu tập nhiều, thì sẽ khiến cho ba diệu hạnh đầy đủ?”
Phật bảo Mục-kiền-liên tóc búi:
“Nếu sắc được nhận thức bởi mắt, vừa ý, đáng ưa, đáng nhớ, có khả năng nuôi lớn dục lạc, khiến cho người hệ lụy; Tỳ-kheo kia, khi thấy sắc này, không hoan hỷ, không tán thán, không duyên theo, không đắm trước, không trụ vào. Hoặc sắc được nhận thức bởi mắt, không vừa ý, không đáng ưa, không đáng nhớ, đưa đến cảm giác khổ; các Tỳ-kheo này khi thấy, không sợ, không ghét, không hiềm, không tức tối. Đối với sắc đẹp kia, khi mắt đã thấy, hoàn toàn không duyên đắm. Đối với sắc không đẹp, khi mắt đã thấy, hoàn toàn không duyên đắm, nội tâm an trụ bất động, khéo tu giải thoát, tâm không lười mỏi. Đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ý, thức pháp lại cũng như vậy. Như vậy, đối với sáu xúc nhập mà tu tập, tu tập nhiều, thì đầy đủ ba diệu hành.
“Thế nào là tu ba diệu hành khiến đầy đủ bốn Niệm xứ? Đa văn Thánh đệ tử ở chỗ vắng vẻ trong rừng, dưới bóng cây, tu học như vầy, tư duy như vầy: ‘Ác hành của thân này, đời này và đời sau phải chịu báo ác. Nếu ta hành động với ác hành của thân, chắc phải tự sanh chán nản, hối hận, bị người khác chê trách, Đại Sư cũng chê trách, những người phạm hạnh cũng đúng pháp mà chê trách ta; tiếng ác đồn khắp mọi nơi, thân hoại mạng chung thì sẽ rơi vào địa ngục.’ Đối với ác hành của thân, thấy quả báo đời này, đời sau như vậy, cho nên phải dứt trừ ác hành của thân, phải tu thân diệu hành. Đối với ác hành của miệng, ý lại cũng như vậy. Đó gọi là đã tu tập ba diệu hành. Được bốn Niệm xứ thanh tịnh đầy đủ.
“Thế nào là tu tập bốn Niệm xứ để được bảy giác phần đầy đủ? Này Mục-kiền-liên, như vậy, an trụ với quán thân trên toàn thân. Khi an trụ với quán thân trên toàn thân, nhiếp niệm an trú không xao lãng; bấy giờ, phương tiện tu tập niệm giác phần. Khi đã phương tiện tu tập niệm giác phần rồi, được niệm giác phần đầy đủ, ở nơi tâm niệm kia mà chọn lựa pháp, rồi suy tầm, suy tưởng, tư lường; bấy giờ, phương tiện tu tập trạch pháp giác phần. Khi phương tiện tu tập trạch pháp giác phần rồi, được trạch pháp giác phần đầy đủ, chọn lựa pháp này, suy tầm, suy tưởng, tư lường, phương tiện tu tập tinh tấn giác phần. Khi đã phương tiện tu tập tinh tấn giác phần rồi, được tinh tấn giác phần đầy đủ, nhờ siêng năng tinh tấn nên sanh tâm hoan hỷ; bây giờ, phương tiện tu tập hoan hỷ giác phần. Khi phương tiện tu tập hoan hỷ giác phần rồi, được hoan hỷ giác phần đầy đủ; do tâm hoan hỷ, thân tâm tịch tĩnh; bây giờ, tu tập ỷ tức giác phần. Khi đã tu tập ỷ tức giác phần rồi, được ỷ giác phần đầy đủ, thân tâm tịch tĩnh, được tam-ma-đề; bây giờ, tu tập định giác phần. Khi đã tu tập định giác phần rồi, được định giác phần đầy đủ. Tức là tâm chuyên nhất, tham ưu đình chỉ, nội tâm hành xả; phương tiện tu tập xả giác phần. Khi đã phương tiện tu tập xả giác phần, được xả giác phần thanh tịnh đầy đủ. Đối với thọ, tâm, pháp niệm xứ cũng nói như vậy. Tu tập bốn Niệm xứ như vậy, bảy giác phần được đầy đủ.
“Thế nào là tu tập bảy giác phần để đầy đủ minh, giải thoát? Này Mục-kiền-liên, nếu Tỳ-kheo tu tập niệm giác phần, y viễn ly, y ly dục, y diệt tận, hướng đến xả, tiến đến tu niệm giác phần, chứng đắc minh, giải thoát, thanh tịnh viên mãn. (
Chi tiết, cho đến
) tu tập xả giác phần cũng nói như vậy. Đó gọi là tu tập bảy giác phần, chứng đắc minh, giải thoát, thanh tịnh viên mãn. Như vậy, Mục-kiền-liên, pháp pháp nương nhau từ bờ này mà đến bờ kia.”
Sau khi nghe Phật thuyết pháp xong, Mục-kiền-liên tóc búi xa lìa trần cấu, được mắt pháp thanh tịnh.
Lúc này, Mục-kiền-liên thấy pháp, đắc pháp, biết pháp, nhập pháp, hết những nghi ngờ mê hoặc, không do ai khác mang đến. Ở trong Chánh pháp luật, tâm đạt được sự không sợ hãi, từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, đảnh lễ Phật, chắp tay bạch rằng:
“Nay con có được xuất gia, thọ cụ túc ở trong Chánh pháp luật không?”
Phật bảo Mục-kiền-liên:
“Nay ông đã được xuất gia, được thọ Cụ túc giới trong Chánh pháp luật.”
Sau khi được xuất gia rồi, Mục-kiền-liên chuyên cần tư duy, không buông lung, cho đến thành A-la-hán.
Nội dung bài kinh
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀竹
T 0077b01
園。
時，有縈髮目揵連出家來詣佛所，共相
T 0077b02
問訊，問訊已，退坐一面。
爾時，世尊告縈髮
T 0077b03
目揵連：「汝從何來？」
縈髮目揵連白佛言：「我
T 0077b04
從彼眾多種種異道沙門、婆羅門、遮羅迦出
T 0077b05
家，集會未曾講堂聽法，從彼林來。」
佛告縈
T 0077b06
髮目揵連：「汝為何等福力故，從彼眾多種
T 0077b07
種異道沙門、婆羅門、遮羅迦出家所聽其說
T 0077b08
法？」
縈髮目揵連言：「我試聽其競勝論義福
T 0077b09
利，聽其相違反論議福利故。」
佛告目揵連：
T 0077b10
「長夜久遠，種種異道沙門、婆羅門、遮羅迦
T 0077b11
出家競勝論議，相違反論議福利，迭相破
T 0077b12
壞。」
縈髮目揵連白佛言：「瞿曇！為諸弟子
T 0077b13
說何等法福利，令彼轉為人說，不謗如來，
T 0077b14
不增不減，誠說、法說、法次法說，無有餘人
T 0077b15
能來比挍、難詰、訶責？」
佛告目連：「明、解脫果
T 0077b16
報福利，為人轉說者，不謗如來，不乖其
T 0077b17
理，法次法說，無有能來比挍、難詰、嫌責。」
縈
T 0077b18
髮目揵連白佛言：「瞿曇！諸弟子有法，修習
T 0077b19
多修習，令明、解脫福利滿足者不？」
佛告縈
T 0077b20
髮目犍連：「有七覺分，修習多修習，明、解脫福
T 0077b21
利滿足。」
縈髮目揵連白佛言：「有法修習，能
T 0077b22
令七覺分滿足不？」
佛告縈髮目揵連：「有四
T 0077b23
念處，修習多修習，能令七覺分滿足。」
縈髮
T 0077b24
目揵連白佛：「復有法修習多修習，令四念
T 0077b25
處滿足不？」
佛告縈髮目揵連：「有三妙行，修
T 0077b26
習多修習，能令四念處滿足。」
縈髮目揵連白
T 0077b27
佛言：「復有法修習多修習，令三妙行滿足
T 0077b28
不？」
佛告目揵連：「有六觸入處律儀，修習
T 0077b29
多修習，令三妙行滿足。」
縈髮目揵連白佛
T 0077c01
言：「云何六觸入處律儀，修習多修習，令三
T 0077c02
妙行滿足？」
佛告目揵連：「若眼見適意、可愛
T 0077c03
念、能長養欲樂、令人緣著之色，彼比丘見已，
T 0077c04
不喜、不讚歎、不緣、不著、不住；若眼見不適意、
T 0077c05
不可愛念、順於苦覺之色，諸比丘見已，不畏、
T 0077c06
不惡、不嫌、不恚。於彼好色，起眼見已，永
T 0077c07
不緣著；不好色，起眼見已，永不緣著；內心
T 0077c08
安住不動，善修解脫，心不懈勌。耳、鼻、舌、身、
T 0077c09
意識法亦復如是。如是於六觸入修習多
T 0077c10
修習，滿足三妙行。
「云何修三妙行，滿足四
T 0077c11
念處？多聞聖弟子於空閑處、林中、樹下，作
T 0077c12
如是學、如是思惟：『此身惡行，現世、後世必
T 0077c13
得惡報。我若行身惡行者，必當自生厭
T 0077c14
悔，他亦嫌薄，大師亦責，諸梵行者亦復以
T 0077c15
法而嫌我；惡名流布，遍於諸方，身壞命
T 0077c16
終，當墮地獄。於身惡行，見現世、後世如
T 0077c17
是果報，是故除身惡行，修身妙行，口、意
T 0077c18
惡行亦復如是。』是名修習三妙行已，得
T 0077c19
四念處清淨滿足。
「云何修四念處？得七覺
T 0077c20
分滿足？目揵連比丘！如是順身身觀住，彼
T 0077c21
順身身觀住時，攝念安住不忘。爾時，方
T 0077c22
便修習念覺分，方便修習念覺分已，得
T 0077c23
念覺分滿足，於彼心念選擇於法，覺想
T 0077c24
思量。爾時，方便修習擇法覺分，方便修習
T 0077c25
擇法覺分已，逮得擇法覺分滿足，選擇
T 0077c26
彼法，覺想思量。方便修習精進覺分，方便
T 0077c27
修習精進覺分已，逮得精進覺分滿足，勤
T 0077c28
精進已，生歡喜心。爾時，修習方便歡喜覺
T 0077c29
分，修習歡喜覺分已，逮得歡喜覺分滿足，
T 0078a01
心歡喜已，身心止息。爾時，修習猗息覺分，
T 0078a02
修習猗息覺分已，逮得猗息覺分滿足，身
T 0078a03
心息已，得三摩提。爾時，修習定覺分，修
T 0078a04
習定覺分已，定覺分滿足，謂一其心，貪憂
T 0078a05
滅息，內身行捨，方便修習捨覺分，方便修
T 0078a06
習捨覺分已，逮得捨覺分清淨滿足。受、心、
T 0078a07
法念處，亦如是說。如是修習四念處、七覺
T 0078a08
分滿足。
「云何修習七覺分？明、解脫滿足？目揵
T 0078a09
連！若比丘修念覺分，依遠離、依離欲、依
T 0078a10
滅捨，於進趣修念覺分，逮得明、解脫清淨
T 0078a11
滿足。乃至修習捨覺分，亦如是說，是名修
T 0078a12
習七覺分已，明、解脫清淨滿足。如是，目揵連！
T 0078a13
法法相律，從此岸而到彼岸。」
說是法時，
T 0078a14
縈髮目揵連遠塵離垢，得法眼淨。時，縈髮目
T 0078a15
揵連見法、得法、知法、入法，度諸疑惑，不
T 0078a16
由於他，於諸法、律得無所畏。從座起，整
T 0078a17
衣服，為佛作禮，合掌白佛言：「我今寧得
T 0078a18
於正法、律出家，得具足比丘分不？」
佛告目
T 0078a19
揵連：「汝今已得於正法、律出家，具足得
T 0078a20
比丘分，得出家已，專精思惟，不放逸住，乃
T 0078a21
至成阿羅漢。」
T 0078a22