Nội dung bài kinh
Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật ở trong vườn Trúc, khu Ca-lan-đà tại thành Vương xá. Bấy giờ có người xuất gia họ Bà-sa, đến chỗ Phật, chắp tay chào hỏi. Chào hỏi xong ngồi lui qua một bên, bạch Phật:
“Thưa Cù-đàm, con có điều muốn hỏi, Ngài có thì giờ rảnh để trả lời cho không?”
Phật bảo Bà-sa xuất gia:
“Tùy những gì ông hỏi, Ta sẽ vì ông mà nói.”
Bà-sa xuất gia bạch Phật:
“Thế nào, thưa Cù-đàm, có phải mệnh tức là thân không?”
Phật bảo Bà-sa xuất gia:
“Mệnh tức là thân, điều này không xác định.”
“Thế nào, thưa Cù-đàm, có phải là mệnh khác thân khác không?”
Phật bảo Bà-sa xuất gia:
“Mệnh khác thân khác, điều này cũng không xác định.”
Bà-sa xuất gia bạch Phật:
“Thế nào, thưa Cù-đàm, tôi hỏi ‘Mệnh tức thân?’ Thì được trả lời, ‘Không xác định.’ Hỏi: ‘Mệnh khác thân khác?’ Cũng được trả lời: ‘Không xác định.’
“Sa-môn Cù-đàm, có những điều kỳ lạ gì mà khi đệ tử mệnh chung liền được xác định rằng: ‘Người này sanh chỗ kia. Người kia sanh chỗ nọ.’ Các đệ tử kia, khi ở nơi này mệnh chung xả thân, liền nương theo ý sanh thân, sanh vào nơi khác. Ngay lúc đó, chẳng phải là mệnh khác, thân khác sao?”
Phật bảo Bà-sa:
“Đây là nói về hữu dư, chứ không nói vô dư.”
Bà-sa bạch Phật:
“Thưa Cù-đàm, thế nào là hữu dư, chứ không nói vô dư?”
Phật bảo Bà-sa:
“Thí như lửa, có hữu dư thì có thể cháy, chứ không phải không có hữu dư.”
Bà-sa bạch Phật:
“Tôi thấy có lửa không có hữu dư mà cũng cháy.”
Phật bảo Bà-sa:
“Thế nào là thấy lửa không có hữu dư mà cũng cháy?”
Bà-sa bạch Phật:
“Thí như một đống lửa lớn bị gió lốc thổi qua, làm lửa bốc lên không trung. Đó há không phải là lửa vô dư sao?”
Phật bảo Bà-sa:
“Lửa được gió thổi bốc lên tức là hữu dư, chứ chẳng phải vô dư.”
Bà-sa bạch Phật:
“Thưa Cù-đàm, lửa bay trong không, sao gọi là hữu dư?”
Phật bảo Bà-sa:
“Lửa bay trong không trung nương gió mà trụ, nương gió mà cháy. Vì nương vào gió nên nói là hữu dư.”
Bà-sa bạch Phật:
“Chúng sanh mạng chung ở nơi này, nương ý sanh thân, vãng sanh nơi khác, tại sao nói là hữu dư?”
Phật bảo Bà-sa:
“Chúng sanh mạng chung ở nơi này, nương ý sanh thân, sanh nơi khác. Ngay lúc ấy, nhân vì ái mà thủ, nhân vì ái mà trụ, nên nói là hữu dư.”
Bà-sa bạch Phật:
“Chúng sanh vì ái lạc nên hữu dư, vì nhiễm đắm nên hữu dư. Chỉ có Thế Tôn mới đạt vô dư này mà thành Đẳng Chánh Giác.
“Thưa Sa-môn Cù-đàm, thế gian nhiều duyên sự, xin phép được cáo từ!”
Phật bảo Bà-sa:
“Ông tự biết đúng lúc.”
Bà-sa xuất gia nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ, tùy hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy, ra về.
Nội dung bài kinh
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀
T 0244a10
竹園。
時，有婆蹉種出家來詣佛所，合掌問
T 0244a11
訊，問訊已，退坐一面，白佛言：「瞿曇！欲有所
T 0244a12
問，寧有閑暇見答以不？」
佛告婆蹉種出家：
T 0244a13
「隨汝所問，當為汝說。」
婆蹉種出家白佛言：
T 0244a14
「云何？瞿曇！命即身耶？」
佛告婆蹉種出家：「命即
T 0244a15
身者，此是無記。」
「云何？瞿曇！為命異身異耶？」
T 0244a16
佛告婆蹉種出家：「命異身異者，此亦無記。」
婆
T 0244a17
蹉種出家白佛：「云何？瞿曇！命即身耶？答言：
T 0244a18
『無記』。命異身異？答言：『無記』。沙門瞿曇有何等
T 0244a19
奇？弟子命終，即記說言：『某生彼處，某生彼
T 0244a20
處。』彼諸弟子於此命終捨身，即乘意生身
T 0244a21
生於餘處。當於爾時，非為命異身異也？」
佛
T 0244a22
告婆蹉：「此說有餘，不說無餘。」
婆蹉白佛：
T 0244a23
「瞿曇！云何說有餘，不說無餘？」
佛告婆蹉：
T 0244a24
「譬如火，有餘得然，非無餘。」
婆蹉白佛：「我
T 0244a25
見火無餘亦然。」
佛告婆蹉：「云何見火無餘
T 0244a26
亦然？」
婆蹉白佛：「譬如大聚熾火，疾風來吹，
T 0244a27
火飛空中，豈非無餘火耶？」
佛告婆蹉：「風吹
T 0244a28
飛火，即是有餘，非無餘也。」
婆蹉白佛：「瞿
T 0244a29
曇！空中飛火。云何名有餘？」
佛告婆蹉：「空中
T 0244b01
飛火依風故住，依風故然；以依風故，故
T 0244b02
說有餘。」
婆蹉白佛：「眾生於此命終，乘意
T 0244b03
生身往生餘處。云何有餘？」
佛告婆蹉：「眾生
T 0244b04
於此處命終，乘意生身生於餘處，當於爾
T 0244b05
時，因愛故取，因愛而住，故說有餘。」
婆蹉白
T 0244b06
佛：「眾生以愛樂有餘，染著有餘；唯有世
T 0244b07
尊得彼無餘，成等正覺。沙門瞿曇！世間多
T 0244b08
緣，請辭還去。」
佛告婆蹉：「宜知是時！」
婆蹉出
T 0244b09
家聞佛所說，歡喜隨喜，從坐起而去。
T 0244b10